Meerwaardebelasting op financiële vaste activa: wat betekent dit voor u als ondernemer?

Meerwaardebelasting
Aandelen
VZW
Particulier

De wet van 6 april 2026 heeft een meerwaardebelasting op financiële activa ingevoerd. De wet is retroactief van toepassing vanaf 1 januari 2026. Het is duidelijk dat de impact op spaarders, beleggers en aandeelhouders aanzienlijk is.

Wie kan met de belasting te maken krijgen?

  • Natuurlijke personen die Belgisch rijksinwoner zijn, voor verrichtingen buiten hun beroepsactiviteit.
  • Rechtspersonen die onder de rechtspersonenbelasting vallen (bv. vzw’s en private stichtingen)

Entiteiten die fiscaal aftrekbare giften mogen ontvangen en hiervoor attesten mogen uitreiken, zijn uitgesloten van deze belasting.

Wanneer ontstaat de belasting?

De belasting is van toepassing op meerwaarden op financiële activa die vanaf 1 januari 2026 worden overgedragen onder bezwarende titel, buiten het beroepskader. Voor gesplitste activa (vruchtgebruik/blote eigendom) wordt de meerwaarde bij de blote eigenaar belast.

Wat telt als een 'overdracht onder bezwarende titel'?

De meerwaardebelasting is in principe van toepassing wanneer financiële activa uit het privévermogen worden verkocht of op een andere manier tegen vergoeding worden overgedragen. Niet elke overdracht geeft echter aanleiding tot belasting.

Zo vallen schenkingen, erfenissen en bepaalde familiale vermogensoverdrachten, zoals een inbreng in het kader van een huwelijk, buiten het toepassingsgebied van de meerwaardebelasting. Dat betekent evenwel niet dat de meerwaarde definitief ontsnapt aan belasting. Wanneer de begiftigde of erfgenaam de ontvangen activa later zelf verkoopt, wordt voor de berekening van de belastbare meerwaarde in principe teruggegrepen naar de oorspronkelijke aanschaffingswaarde van de schenker of erflater.

De meerwaardebelasting viseert dus voornamelijk beleggingen die worden aangehouden in het privévermogen. Voor verrichtingen die door de fiscus worden beschouwd als speculatief of als abnormaal beheer van het privévermogen, blijven afzonderlijke fiscale regels gelden (zie verder).

Volgende transacties vallen buiten het toepassingsgebied van de meerwaardebelasting:

  • Overdracht van effecten tussen banken
  • Schenking en erfenis
  • Uit onverdeeldheidtredingen binnen 3j na overlijden, echtscheiding of stopzetting wettelijke/feitelijke samenwoning
  • Herstructureringen (fusie, splitsing) van fondsen en vennootschappen
  • Inbreng van aandelen in een vennootschap

Bij de schenking, erfenis en de uit onverdeeldheidtreding zal de meerwaarde pas worden belast wanneer de verkrijger de activa daaropvolgend zelf vervreemdt onder bezwarende titel.

Welke activa worden geviseerd?

De wetgeving maakt een onderscheid tussen vier categorieën:

  • Financiële instrumenten (aandelen, obligaties, ETF’s, derivaten, emissierechten...)
  • Bepaalde verzekeringscontracten (tak 21, 23 en 26, mits niet elders belastbaar)
  • Cryptoactiva
  • Valuta, beleggingsgoud en digitale centrale bankmunten

De oorsprong van de activa, Belgisch of buitenlands, speelt geen rol.

Groepsverzekeringen, pensioenfondsen (tweede pijler) en de derde pensioenpijler zijn vrijgesteld. Ook juwelen, edelmetalen andere dan beleggingsgoud (tenzij ETC of ETF), kunst, verzamelobjecten,… blijven buiten het toepassingsgebied van de meerwaardebelasting.

In de praktijk zal de meerwaardebelasting zelden van toepassing zijn op tak 26 omdat u daarop meestal al roerende voorheffing betaalt.

Hoeveel bedraagt de belasting?

Het standaardtarief bedraagt 10%. Er is een basisvrijstelling van 10.000 euro (jaarlijks geïndexeerd). Deze vrijstelling moet echter worden aangevraagd via de jaarlijkse aangifte personenbelasting en wordt niet automatisch toegepast door een financiële instelling.

Wie deze vrijstelling voor een bepaald jaar niet volledig gebruikt, kan een deel overdragen. Maximaal 1.000 euro per jaar kan overgedragen worden gedurende 5 jaar. Zo kan de vrijstelling na 5 jaar oplopen tot maximaal 15.000 euro per persoon.

Hoe wordt de meerwaarde berekend?

De meerwaarde is in beginsel gelijk aan de verkoopwaarde verminderd met de oorspronkelijke aanschaffingswaarde. Kosten en taksen mag u daarbij niet aftrekken. Realiseert u in hetzelfde jaar ook minderwaarden, dan kunnen die worden verrekend met de belastbare meerwaarden van dat jaar. Een verlies kan dus niet zomaar onbeperkt worden meegenomen naar latere jaren.

Activa gekocht vóór 01/01/2026: het fotomoment

Voor activa die vóór 1 januari 2026 zijn aangekocht, geldt in principe de waarde op 31 december 2025 als referentiepunt. Voor overdrachten t.e.m. 31/12/2030 kan je er echter voor kiezen om de (hogere) historische aankoopwaarde te gebruiken, mits je dit met bewijsstukken kan aantonen. Als er geen bewijs beschikbaar is, wordt de volledige verkoopprijs als belastbare meerwaarde beschouwd.

Afhankelijk van het type financieel actief wordt de aanschaffingswaarde op deze manier vastgesteld:

  • Voor beursgenoteerde activa wordt de laatste slotkoers op 31 december 2025 gehanteerd als aanschaffingswaarde.
  • Voor niet-beursgenoteerde activa geldt dat de aanschaffingswaarde wordt vastgesteld als de hoogste van de volgende waarderingen:
    • De waarde bij overdracht tussen onafhankelijke partijen in 2025 of de waarde bij oprichting of kapitaalverhoging in 2025;
    • De waarde uit bestaande waarderingsformule vastgesteld in een contract of verkoopoptie in werking op 1 januari 2026;
    • De wettelijke waarderingsformule berekend als “eigen vermogen + 4x EBITDA” van het laatste afgesloten boekjaar vóór 1 januari 2026;
    • Als alternatief kan hierbij ook een onafhankelijke waardering per 31 december 2025 worden uitgevoerd door een bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant, op voorwaarde dat deze plaatsvindt vóór 31 december 2027.

Daarnaast wordt de aanschaffingswaarde van aandelen of opties onder de Aandelenoptiewet van 26 maart 1999 bepaald als volgt:

  • Voor aandelen: de waarde op het moment van uitoefening.
  • Voor opties: de marktwaarde bij potentiële uitoefening.
  • Voor aandelen die zijn verkregen met een prijsreductie, wordt de aanschaffingswaarde vastgesteld op basis van de waarde op het moment van verwerving.
  • Voor levensverzekeringsproducten geldt een aparte berekeningswijze, waarbij de meerwaarde voor contracten afgesloten vanaf 01/01/2026 bepaald wordt als het verschil tussen de uitkering enerzijds en de gestorte premies anderzijds. Voor contracten afgesloten vóór 01/01/2026 geldt het positieve verschil tussen het uitgekeerde kapitaal en de reserve op 31/12/2025. Bij afkopen en vereffeningen bij leven tot 31/12/2030 kan het bedrag van de gestorte premies worden weerhouden, wanneer dit hoger is dan het bedrag van de reserve op 31/12/2025.

Inhouding door de bank of zelf aangeven?

Bij een Belgische bank of broker zijn er twee werkwijzen:

  • Opt-in: de bank of broker houdt in principe 10% roerende voorheffing in bij de verkoop. Een teveel ingehouden bedrag, bijvoorbeeld door de jaarlijkse vrijstelling, kan via de aangifte worden teruggevraagd.
  • Opt-out: u vraagt de bank om niet in te houden. U ontvangt dan het brutobedrag en neemt de meerwaarden zelf op in de aangifte.

Standaard is het opt-in regime van toepassing vanaf 01/06/2026. U dient dit zelf aan te geven bij uw bank/broker indien u voor het opt-out regime wenst te kiezen. Bij verkopen vóór 01/06/2026 dient u zelf de aangifte te doen via de aangifte personenbelasting.

Bij een buitenlandse bank of broker gebeurt doorgaans geen Belgische inhouding. In dat geval moet u zelf zorgen voor een correcte berekening en aangifte. Bewaar daarom aankoopborderellen, verkoopdocumenten, waarderingsstukken en overzichten van kosten en taksen.

Wat bij abnormaal beheer of speculatie?

Wanneer de wetgever oordeelt dat een verrichting buiten het normale beheer van het privévermogen valt, is er nog steeds een taxatie als divers inkomen mogelijk (33% + gemeentebelastingen, verlies van vrijstelling voor historische meerwaarden). De kwalificatie hangt af van de concrete feiten, zoals de financiering, het risico, de frequentie en de professionele kennis van de betrokkene.

Wat als u naar het buitenland verhuist?

U moet uw meerwaarden op financiële vaste activa aangeven samen met uw aangifte speciaal. Dit moet in principe uiterlijk binnen de drie maanden na uw vertrek naar het buitenland. Indien uw vertrek heeft plaatsgevonden vóór 1 mei 2026, dan hoeft u deze meerwaarden niet aan te geven.

De belasting is niet verschuldigd als u uw financiële vaste activa niet verkoopt binnen de twee jaar na uw vertrek. U moet gedurende elk van de twee jaren die volgen op uw vertrek een attest bezorgen. Dat attest bevestigt dat de voorwaarden voor het uitstel nog steeds vervuld zijn.

Wat met maatschappen?

Een maatschap is fiscaal transparant. Dat betekent dat de inkomsten en fiscale gevolgen niet op het niveau van de maatschap zelf worden belast, maar rechtstreeks worden toegerekend aan de vennoten volgens hun aandeel in de maatschap.

Wanneer binnen de maatschap een meerwaarde wordt gerealiseerd op aandelen, obligaties of andere financiële activa die onder het toepassingsgebied van de nieuwe regeling vallen, wordt deze meerwaarde geacht te zijn gerealiseerd door de achterliggende vennoten. Zij kunnen bijgevolg persoonlijk onderworpen worden aan de meerwaardebelasting op hun aandeel in de gerealiseerde meerwaarde.

Concrete actiepunten

  1. Breng uw privébeleggingen en participaties in kaart, ook bij buitenlandse banken of brokers.
  2. Bewaar bewijs van de oorspronkelijke aankoopprijs en van de waarde op 31 december 2025.
  3. Een onafhankelijke waardering kan nuttig zijn om de waarde op 31 december 2025 te onderbouwen, zeker wanneer een latere verkoop wordt overwogen.
  4. Bekijk of opt-in of opt-out bij uw bank het best aansluit bij uw situatie en administratie.
  5. Volg gerealiseerde winsten en verliezen per kalenderjaar op, zeker wanneer u meerdere banken gebruikt.
  6. Laat een schenking, herstructurering, inbreng, verkoop van familiale aandelen of verhuis naar het buitenland vooraf beoordelen.